د ښځو په چارو کې د امریکا پخوانۍ ځانګړې سفیرې ملاني ورویر د طالبانو په اړه د نړیوالې ټولنې پر اوسني چلند نیوکه کړې او ویلي یې دي چې له دې ډلې سره هېڅ ډول تعامل باید د طالبانو د عادي کېدو او په پای کې د هغوی د رسمیت پېژندلو لامل نه شي.
ورویر دا څرګندونې د دوشنبې په ورځ، د سنبلې په ۳۰مه، د ملګرو ملتونو د عمومي غونډې د ۸۱مې ناستې په څنډه کې د «افغانستان کې ښځې، سوله، عدالت او ملي پخلاینه» تر سرلیک لاندې یوې غونډې ته کړې دي. په دې غونډه کې یو شمېر افغانو او نړیوالو څېرو د ښځو د ونډې، عدالت، سولې او د افغانستان د سیاسي راتلونکي په اړه خبرې کړې دي.
ورویر ویلي چې نړیواله ټولنه له افغانستان سره په تعامل کې ناسمه تګلاره تعقیبوي او د طالبانو له ډلې سره تعامل، د افغانانو او مدني ټولنو له ملاتړ څخه په کافي اندازه نه جلا کوي.
هغې ټینګار کړی: «له طالبانو سره هر ډول تعامل باید داسې وي چې د هغوی د عادي کېدو او په پای کې د طالبانو او د هغوی د استازیتوب کوونکو د رسمیت پېژندلو لامل نه شي.»
د امریکا پخوانۍ سفیرې په افغانستان کې د بشري بحران، لوږې او اقلیمي ستونزو د دوام پر مهال د نړیوالو مرستو د کمېدو په اړه هم نیوکه کړې ده. هغې ویلي چې نړیوالې ټولنې د افغانانو واقعي ستونزو او دې پوښتنې ته کافي پاملرنه نه ده کړې چې د دغو ستونزو د حل په اړه باید څوک پرېکړه وکړي.
ورویر د افغان ښځو او نجونو وضعیت د خپلو نیوکو یوه مهمه برخه ګرځولې ده. د هغې په وینا، د طالبانو محدودیتونو د ښځو پر زده کړو، کار، په عامه ژوند کې پر ګډون او ان د کور له بهر څخه د هغوی پر خبرو کولو اغېز کړی دی.
هغې د طالبانو د جزايي مقرراتو په اړه ویلي چې په ځینو مواردو کې د حیواناتو د ځورونې لپاره ټاکل شوې سزا د ښځو د زیانمنولو له سزا څخه درنه ده. دا ادعا مخکې هم د جورجټاون د یوې څېړنې په ترڅ کې د افغانستان د ښځو د وضعیت په اړه مطرح شوې وه.
ورویر ویلي چې په داسې شرایطو کې د ښځو حقونو ته له کافي پاملرنې پرته له طالبانو سره د ځینو نړیوالو لورو لیدنې ښايي دا پیغام ورکړي چې د ښځو پر وړاندې محدودیتونه د طالبانو له سیاسي او اقتصادي تعامل سره د پام وړ خنډ نه دي.
هغې د ملګرو ملتونو د طالبانو سره د خبرو پر بهیر هم نیوکه کړې او ویلي یې دي چې په ځینو مذاکراتو کې افغان ښځو د پام وړ ونډه نه درلوده. د ورویر په وینا، د ملګرو ملتونو د ځینو چارواکو ځواب دا و چې خبرې د اقتصاد او سوداګرۍ په څېر موضوعاتو په اړه دي.
ورویر دا استدلال کافي نه دی بللی او ویلي یې دي چې د اقتصاد، سوداګرۍ او د افغانستان د راتلونکي په اړه پرېکړې د ښځو له وضعیت او پر هغوی له اغېزو څخه جلا نه شي ارزول کېدای.
هغې زیاته کړې چې که افغان ښځې د هېواد د راتلونکي له پرېکړو څخه لرې کړل شي، نو د یوه واقعي سولې، عدالت او ملي پخلاینې بهیر په اړه خبرې نه شي کېدای. دا لیدلوری د دوشنبې ورځې د غونډې له اصلي موضوع سره هم سمون لري، ځکه د غونډې تنظیموونکو ټینګار کړی چې افغان ښځې باید د هېواد په راتلونکو بهیرونو کې د سیاسي او ټولنیزو لورو په توګه بشپړه او ماناداره ونډه ولري.
ورویر د طالبانو د نومولو او تشریح په برخه کې د ځینو ډیپلوماتیکو اصطلاحاتو پر بدلون هم نیوکه کړې او ویلي یې دي چې یوازې د نومونو بدلون، پرته له دې چې د تعامل په اصولو او د پرېکړو په بهیر کې د ښځو د حضور په برخه کې عملي بدلون رامنځته شي، واقعي معنا نه لري.
د ورویر څرګندونې په داسې وخت کې مطرح کېږي چې د طالبانو له بېرته واک ته رسېدو پنځه کاله وروسته، د ښځو او نجونو پر وړاندې محدودیتونه لا هم د افغانستان په اړه د نړیوالو بحثونو له مهمو موضوعاتو څخه دي.
جورجټاون بنسټ، چې ورویر یې اجرائیوي مشره ده، د ۲۰۲۶ کال په مې میاشت کې په یوه راپور کې هم د افغان ښځو او نجونو وضعیت د نړۍ له تر ټولو سختو وضعیتونو څخه بللی او د زده کړو، کار او ټولنیز ژوند په برخه کې یې د محدودیتونو د پایلو په اړه خبرداری ورکړی و.
په دې شرایطو کې د افغانستان په اړه د نړیوالې ټولنې د تګلارې اصلي بحث دا دی چې څنګه د بشري بحران او د افغانانو د اړتیاوو لپاره له هغه لوري سره تعامل وشي چې پر هېواد واک لري، خو دغه تعامل داسې تعبیر نه شي چې ګواکې د طالبانو سیاسي منل یا د ښځو پر وړاندې د محدودیتونو عادي ګڼل دي.
د ورویر څرګندونې ښيي چې د اوسني سیاست منتقدان یوازې د طالبانو سره د تعامل پر څرنګوالي بحث نه کوي؛ بلکې د دې پوښتنې پر سر هم ټینګار لري چې ایا افغان ښځې به د هېواد د راتلونکي په ټاکلو کې واقعي ونډه ولري، که د سولې، اقتصاد او سیاست په اړه به بیا هم مهمې پرېکړې د هغوی له ګډون پرته ترسره کېږي.
