د بشري حقونو سازمان هانا په ایران کې د «غیرمجازو اتباعو د تنظیم او اخراج» د طرحې د دوام په اړه اندېښنه ښودلې او د افغان کډوالو، په ځانګړي ډول د ښځو او ماشومانو پر وړاندې یې د احتمالي پایلو په اړه خبرداری ورکړی دی.
دغه سازمان ویلي چې د کډوالو د انفرادي وضعیت او احتمالي خطرونو له ارزونې پرته د هغوی اخراج کولای شي د هغوی د اساسي حقونو د جدي نقض سبب شي.
هانا تر دې وړاندې هم په ایران کې د افغانانو د نیولو، له هغوی سره د ناوړه چلند، اخراج، د کورنیو د بېلتون او د هویتي اسنادو او اساسي خدمتونو ته د افغانانو د لاسرسي د محدودېدو موارد مستند کړي دي.
دغه سازمان په ځانګړي ډول د ۱۸ کلونو څخه د کم عمره ماشومانو په اړه خبرداری ورکړی او ویلي یې دي چې د مور او پلار د کډوالۍ وضعیت باید یوازې د ماشومانو د نیولو، بېلولو یا اخراج لپاره بنسټ ونه ګرځي.
د هانا په وینا، د ماشومانو په اړه د پرېکړې پر مهال باید د هغوی غوره ګټې او د کورنۍ د یووالي ساتل لومړیتوب ولري.
هانا همداراز د افغان ښځو او نجونو په اړه خبرداری ورکړی چې د هغوی له انفرادي شرایطو پرته اخراج، په ځانګړي ډول د جنسیت اړوند خطرونو، کورني وضعیت او په افغانستان کې د ملاتړ د شبکې نشتوالي ته له پام پرته، کولای شي هغوی د اساسي حقونو له جدي سرغړونو سره مخ کړي.
دغه سازمان ټینګار کړی چې د کډوالۍ د قوانینو پلي کول باید د ډلهییز اخراج، د کورنیو د بېلتون او یا د ناامنو شرایطو پر لور د خلکو د بېرته ستنولو سبب نه شي.
هانا له ایراني حکومت څخه غوښتي چې له هر ډول اخراج مخکې د هر کس د خوندیتوب او ساتنې اړتیاوې په جلا توګه وارزوي.
په مقابل کې، د ایران د کورنیو چارو وزارت ویاند علي زینيوند د افغان کډوالو د تنظیم او بېرته ستنولو د طرحې د دوام خبر ورکړی دی.
زینيوند ویلي چې د ۱۴۰۴ کال له وري میاشتې راهیسې شاوخوا دوه میلیونه افغانان چې د استوګنې قانوني اسناد نه لري، له ایران څخه وتلي دي.
د هغه په وینا، د روان کال له پیل راهیسې له ۲۰۰ زرو څخه زیات افغانان هم په خپله خوښه او د ځان معرفي کولو له لارې له ایران څخه وتلي دي.
د ایران د کورنیو چارو وزارت ویاند ټینګار کړی چې دغه بهیر د ټولو افغانانو د اخراج په معنا نه دی او هغه افغانان چې د استوګنې قانوني اسناد لري، کولای شي په ایران کې پاتې شي؛ خو د درملنې او مرستو په څېر د ځینو خدمتونو د لګښتونو یوه برخه باید ورکړي.
په همدې حال کې، ملګرو ملتونو او مرستندویه ادارو افغانستان ته د پراخو بېرته ستنېدونکو کډوالو د راتګ د پایلو په اړه خبرداری ورکړی دی.
افغانستان له اقتصادي بحران، پراخې بېکارۍ او د بشري مرستو له کمېدو سره مخ دی او ډېر بېرته ستنېدونکي د سرپناه، خوړو، روغتیايي خدمتونو او د ژوند د عاید د فرصتونو لپاره مرستو ته اړتیا لري.
له ایران څخه د افغان کډوالو د اخراج د دوام پر سر اصلي اختلاف د مهاجرت د پالیسۍ د پلي کېدو په څرنګوالي کې دی.
تهران د هغو افغانانو پر تنظیم او بېرته ستنولو ټینګار کوي چې قانوني اسناد نه لري، خو بشري حقونو سازمانونه غواړي چې د هر کس وضعیت په جلا توګه وارزول شي او هغه کسان بېرته ونه ستنول شي چې په افغانستان کې له جدي خطرونو سره د مخ کېدو احتمال لري.
