د فرانسې ولسمشر امانویل مکرون د ملګرو ملتونو په عمومي اسامبله کې د غزې د روان وضعیت پر وړاندې د نړیوالې ټولنې بېعملي سخته وغانده او ویې ویل چې د دې وضعیت دوام د نړیوال نظام اعتبار له جدي پوښتنې سره مخ کړی دی.
مکرون وویل، سره له دې چې د سولې لپاره هڅې او څرګندونې کېږي، غزې ته لا هم په کافي اندازه بشري مرستې نه رسېږي او د سیمې بشري وضعیت د اندېښنې وړ دی.
هغه همداراز د لوېدیځې غاړې وضعیت ته اشاره وکړه او ویې ویل چې د فلسطینیانو د حقونو سرغړونې په دې سیمه کې دوام لري.
د فرانسې ولسمشر ټینګار وکړ چې د فلسطینیانو مشروع حقونه، په ځانګړي ډول د موجودیت او خپل برخلیک د ټاکلو حق، باید رعایت شي. د هغه په وینا، د دغو حقونو عملي کېدل د اسرائیلو د خلکو د اوسني او راتلونکي امنیت لپاره هم اهمیت لري.
مکرون خبرداری ورکړ چې هغه کسان چې د اسرائیلو امنیت د ګاونډیو هېوادونو د حاکمیت له سرغړونې سره تړلی ګڼي، د ده په وینا، «برخلیک ټاکونکې تېروتنه» کوي؛ ځکه دا ډول چلند په پای کې د سیمې او خپله د اسرائیلو امنیت کمزوری کولی شي.
مکرون د لبنان پر حاکمیت هم ټینګار وکړ او ویې ویل چې یوازې یو بشپړ خپلواک لبنان کولی شي د حزبالله د وسلو د پرېښودلو په اړه پرېکړه وکړي او د لبنان د خلکو او ګاونډیو هېوادونو امنیت خوندي کړي.
هغه د سوریې په اړه وویل چې دغه هېواد باید وکولای شي خپل حاکمیت او ځمکنۍ بشپړتیا بېرته ترلاسه کړي. مکرون زیاته کړه چې فرانسه د یوې «ازادې سوریې» د جوړولو له هڅو ملاتړ کوي.
د مکرون د وینا بله مهمه برخه د روسیې او اوکراین جګړې ته ځانګړې شوې وه. هغه وویل چې روسیه نږدې پنځه کاله کېږي پر اوکراین «بېرحمانه» جګړه روانه کړې او د یوه خپلواک هېواد یوه برخه یې تر خپلې ولکې لاندې راوستې ده.
د فرانسې ولسمشر وویل پاریس به د اوکراین د خلکو له هغه غوښتنې ملاتړ ته دوام ورکړي چې د سولې، امنیت او د خپل راتلونکي د ټاکلو حق غواړي. هغه همداراز وویل چې فرانسه د روسیې او اوکراین ترمنځ د خبرو د پیل لپاره هڅو ته دوام ورکوي.
مکرون د انرژۍ پر تاسیساتو او ملکي زیربناوو د بریدونو د درولو وړاندیز هم وکړ او ویې ویل چې په تور سمندر کې اوربند کولی شي د غلو د انتقال او د خوړو د امنیت په خوندي کولو کې مرسته وکړي.
دغه دریځ د فرانسې له هغو وروستیو هڅو سره همغږی دی چې غواړي د روسیې او اوکراین ترمنځ پر انرژۍ د تاسیساتو د بریدونو د درولو لپاره زمینه برابره کړي. مکرون یوه ورځ مخکې هم ویلي وو چې له ډونالډ ټرمپ سره یې د روسیې او اوکراین د انرژۍ پر تاسیساتو د بریدونو د درولو په اړه د یوه طرحې په تړاو خبرې کړې دي.
مکرون د خپلې وینا په پای کې د ملګرو ملتونو د منشور د اصولو پر یو شان پلي کېدو ټینګار وکړ او ویې ویل چې نړیواله ټولنه باید له بېلابېلو بحرانونو سره په چلند کې دوهګوني معیارونه ونه لري.
هغه وویل د هېوادونو حاکمیت او د ملتونو د خپل برخلیک د ټاکلو حق باید په اروپا، منځني ختیځ او افریقا کې په یوه اندازه رعایت شي.
د مکرون د وینا عمومي محور دا و چې فرانسه غواړي د غزې او اوکراین بحرانونه د یوه ګډ اصل له مخې مطرح کړي: د هېوادونو حاکمیت، د ملکي وګړو حقونه او نړیوال قوانین باید رعایت شي.
خو د دغه دریځ عملي کېدل له جدي ننګونو سره مخ دي؛ ځکه د نړیوالو قدرتونو ترمنځ ژور اختلافات، د جګړو دوام او د اسرائیلو، روسیې او د سیمې د وسلهوالو ډلو په اړه بېلابېل دریځونه لا هم د ګډ نړیوال غبرګون مخه نیسي.
