د اټومي انرژۍ نړیوالې ادارې مشر رافائل ګروسي وايي، د ایران اټومي خبرې درېدلې دي او تر هغه چې د هرمز تنګي وضعیت روښانه نه شي، د ایران اټومي دوسیه به د خبرو په اجنډا کې دویم لومړیتوب ولري.
ګروسي له ارجنټایني ورځپاڼې کلارین سره په مرکه کې د ایران د اټومي پروګرام د وضعیت په اړه وویل چې د ایران غني شوی یورانیم «په بنسټیز ډول په هماغه ځای کې دی» چې د دولس ورځنۍ جګړې پر مهال و.
هغه وویل، د ایران اټومي تاسیساتو ته درانه زیانونه اوښتي دي. د نوموړي په وینا، ښايي د زیانمنو شویو بنسټونو د بیا رغونې یوه برخه پیل شوې وي، خو اداره تر اوسه داسې پیاوړي شواهد نه لري چې دا موضوع په ډاګه تایید کړي.
ګروسي ټینګار وکړ چې د ایران اټومي دوسیه لا هم له هغو مهمو نه حل شویو مسئلو څخه ده چې باید پرې کار وشي. هغه وویل، اټومي انرژۍ نړیواله اداره چمتو ده چې په ایران کې خپل فعالیتونه په تر ټولو لنډ وخت کې بېرته پیل کړي.
د نوموړي په وینا، اداره لا هم له امریکا او ایران سره اړیکې لري؛ خو د ایران چارواکو ادارې ته ویلي چې تر هغه چې د خبرو عمومي بهیر بدل نه شي، په اټومي دوسیه کې به پرمختګ رامنځته نه شي.
د ګروسي څرګندونې ښيي چې د ایران د اټومي خبرو درېدنه یوازې د اټومي پروګرام پر تخنیکي اختلافونو پورې محدوده نه ده. د سیمې امنیتي او سیاسي بدلونونه هم د دې دوسیې پر راتلونکي مستقیم اغېز لري.
په دې لړ کې د هرمز تنګی ځانګړی اهمیت لري. د دې ستراتیژیکې لارې هر ډول بېثباتي کولی شي د سیمې پر امنیت، د انرژۍ پر بازارونو او د خبرو د ښکېلو لورو پر سیاسي محاسبو اغېز وکړي.
د نیمروز د ارزونې له مخې، د ګروسي د څرګندونو تر ټولو مهم اړخ دا دی چې اټومي انرژۍ نړیواله اداره لا هم د ایران د اټومي پروګرام له اوسني وضعیت څخه بشپړ انځور نه لري.
د تاسیساتو او اټومي موادو په اړه د کافي لاسرسي او معلوماتو نشتوالی د دې سبب کېږي چې د ایران د اټومي فعالیتونو دقیق ارزونه ستونزمنه شي. په همدې دلیل، د نړیوالې څارنې بېرته پیلېدل یوازې تخنیکي موضوع نه، بلکې د اټومي دوسیې د راتلونکي لپاره یوه بېړنۍ اړتیا هم ده.
تر هغه چې د اټومي انرژۍ نړیوالې ادارې ته د ایران تاسیساتو او اټومي موادو ته لاسرسی بېرته برابر نه شي او د سیمې امنیتي وضعیت هم روښانه نه شي، د ایران اټومي دوسیه به په نازک او نامعلوم حالت کې پاتې وي. دا وضعیت کولی شي د خبرو پر بهیر او د منځني ختیځ پر امنیت دواړو مستقیم اغېز وکړي.
