په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د مرستندویه پلاوي (یوناما) سرپرستې جورجیت ګانیون یو ځل بیا له طالبانو غوښتي چې د نجونو پر زدهکړو لګېدلي محدودیتونه لرې کړي او په ټولو تعلیمي پړاوونو کې د هغوی د بېرته ستنېدو زمینه برابره کړي.
ګانیون د کابل ولایت د استالف ولسوالۍ د سفر پر مهال، د نجونو له یوه لومړني ښوونځي څخه د لیدنې پر مهال وویل چې نجونې باید وکولای شي خپلو زدهکړو ته دوام ورکړي او د افغانستان په پرمختګ او پراختیا کې ونډه واخلي.
د یوناما له خوا په خپره شوې ویډیو کې ښکاري چې نوموړې د دې سفر پر مهال د طالبانو له سیمهییزو چارواکو او د سیمې له مشرانو سره هم لیدلي او د اقتصادي ستونزو، تعلیمي اړتیاوو او د ولسوالۍ د وضعیت په اړه یې ورسره خبرې کړې دي.
د یوناما سرپرستې همدارنګه د کمپیوټر له هغه لابراتوار څخه لیدنه وکړه چې د ملګرو ملتونو په ملاتړ د نجونو په یوه لومړني ښوونځي کې جوړ شوی، او د معلوماتي ټکنالوژۍ او ډیجیټلي مهارتونو ته د نجونو د لاسرسي پر اهمیت یې ټینګار وکړ.
طالبانو د ۲۰۲۱ کال په اګست کې له واک ته رسېدو وروسته د شپږم ټولګي څخه پورته د نجونو زدهکړې ودرولې او د ۲۰۲۲ کال په ډسمبر کې یې نجونې او ښځې له پوهنتونونو هم منع کړې.
افغانستان لا هم د نړۍ یوازینی هېواد دی چې نجونې پکې له منځنیو او لوړو زدهکړو بېبرخې دي.
د ملګرو ملتونو د علمي، فرهنګي او ښوونیز سازمان (یونسکو) د شمېرو له مخې، په افغانستان کې له دوه نیمو میلیونو څخه ډېرې نجونې د زدهکړو له حقه محرومې دي، او که دا بندیزونه دوام وکړي، تر ۲۰۳۰ کال پورې به یې شمېر له څلورو میلیونو واوړي.
د ماشومانو لپاره د ملګرو ملتونو صندوق (یونیسف) هم خبرداری ورکړی چې د دغو محدودیتونو دوام به تر ۲۰۳۰ کال پورې افغانستان له څه باندې ۲۰ زره ښځینه ښوونکو او ۵۴۰۰ ښځینه روغتیايي کارکوونکو له کمښت سره مخ کړي. دغه بنسټ ویلي، د نجونو له زدهکړو محرومول د وختي ودونو، د مسلکي ښځو د شمېر د کمېدو او د میندو او نویو زېږېدلو ماشومانو د مړینې د زیاتېدو خطر هم لوړوي.
طالبانو د دې خبر تر خپرېدو پورې د یوناما د سرپرستې وروستۍ غوښتنې ته تازه رسمي غبرګون نه دی ښودلی.
