اسوشيټډ پرېس راپور ورکړی چې افغانستان د پاکستان له سرحدي لارو د بندېدو وروسته خپل سوداګريز او باروړونکي مسيرونه د ايران د بندر عباس له لارې تعقيب کړل، خو اوس د هرمز تنګي بحران د افغانستان سوداګري او بشري مرستې له جدي ستونزو سره مخ کړې دي.
د راپور له مخې، افغانستان د پاکستان د کراچۍ بندر د بديل په توګه د ايران لاره غوره کړې وه، خو په هرمز تنګي کې ګډوډۍ سلګونه بېړۍ او زرګونه عمله بند پاتې کړې او د توکو لېږد يې ټکنی کړی دی.
په همدې حال کې، د افغانستان اړوند زرګونه کانټينرونه هم په پاکستان کې بند پاتې دي.
د ملګرو ملتونو د خوړو نړيوال پروګرام خبرداری ورکړی چې د توکو د لېږد لګښتونه په بې ساري ډول لوړ شوي او د مرستو لارې محدودې شوې دي.
دغه بنسټ ويلي چې د خوارځواکۍ د درملنې لپاره ځانګړي خوراکي توکي يې پخوا له پاکستانه برابرول، خو د سرحدونو له تړل کېدو وروسته يې د ايران له لارې د مرستو لېږد پيل کړی و؛ هغه لاره چې اوس خپله هم له بحران سره مخ ده.
په افغانستان کې د خوړو نړيوال پروګرام مشر جان ايلایف ويلي:
«په داسې وخت کې چې خوارځواکي نږدې بې ساري کچې ته رسېدلې، ميندې او کمزوري ماشومان له کلينيکونو بېرته ستنېږي، ځکه موږ د وېش لپاره خواړه نه لرو.»
د راپور له مخې، د ملګرو ملتونو ځينې مرستندويه بارونه مياشتې مياشتې په لارو کې بند پاتې دي او د کانټينرونو د لېږد لګښتونه څو برابره زيات شوي دي.
يو افغان سوداګر لطف الله اکبري ويلي چې د چين څخه د هغه مالونه په هغو بېړيو کې بند پاتې دي چې د هرمز له تنګي د تېرېدو توان نه لري.
هغه ويلي:
«د ايران او امريکا جګړې زما پر سوداګرۍ ډېر لوی اغېز کړی دی.»
د لېږد رالېږد يوه مدير ګل مير اميني هم ويلي چې د يو کانټينر د لېږد لګښت له شاوخوا درې زره ډالرو څخه تر اوو زرو ډالرو او په ځينو مواردو کې تر يوولسو زرو ډالرو هم اوښتی دی.
يو شمېر افغان سوداګرو خبرداری ورکړی چې د دې وضعيت دوام کولی شي د افغانستان سوداګري له پراخ بحران سره مخ کړي.
بل لور ته، طالبانو ويلي چې د افغانستان د سوداګرۍ لویه برخه اوس د منځنۍ اسيا له لارو ترسره کېږي او دوی د صادراتو او وارداتو د عادي لارو د بېرته پرانيستل کېدو لپاره د حل لارې په تمه دي.
