طالبان در سه هفته گذشته فشار بر تحریک طالبان پاکستان را در چندین ولایت افغانستان افزایش دادهاند؛ اقدامی که به گفته شش منبع در شرق و جنوب افغانستان، پشاور و وزیرستان جنوبی، با بازداشت حدود ۲۰ فرمانده و حامی افغان این گروه همراه بوده است.
بر اساس اطلاعات رسیده به تلویزیون نیمروز، اعضای تحریک طالبان پاکستان و افراد مرتبط با این گروه در ولایتهای کابل، خوست، پکتیکا، کنر، غزنی، میدان وردک، قندهار و ارزگان بازداشت شدهاند.
یک منبع در وزیرستان جنوبی که روند بازداشت فرماندهان تحریک طالبان پاکستان را از نزدیک دنبال میکند، به تلویزیون نیمروز گفت در میان بازداشتشدگان شیر زمان آکا، از فرماندهان ارشد تحریک طالبان پاکستان، مولوی بدری، رئیس پیشین کمیسیون اقتصادی این گروه، پیرزمان، از مسئولان بخش بلوچستان، حاجی حسین، فرمانده این گروه در پکتیکا مشهور به «حاجی کلان»، و همچنین اخلاص یار و مخلص مسید قرار دارند.
به گفته این منبع، اخلاص یار در کابل زندگی میکرد و از محل اقامتش بازداشت شده است.
با این حال، یک مسئول شاخه محلی تحریک طالبان پاکستان به تلویزیون نیمروز گفت اخلاص یار در حال حاضر در وزیرستان جنوبی اقامت دارد و بازداشت نشده است.
منابع همچنین از بازداشت برخی سرگروپهای محلی گروه حافظ گل بهادر، از جمله درویش داور، ناصر فاتح و غازی وزیر خبر دادهاند. با این حال، گفته میشود بیشتر این افراد در شمار جنگجویان ردهبالای این گروه قرار ندارند.
به جنگجویان گفته شده افغانستان را ترک کنند
یک مسئول تحریک طالبان پاکستان در پشاور اصل بازداشتها را تأیید کرد و گفت در هفتههای گذشته «شماری زیادی از جنگجویان» این گروه بازداشت شدهاند.
او به تلویزیون نیمروز گفت برخی فرماندهان تحریک طالبان پاکستان به این دلیل بازداشت شدهاند که «به آنان گفته شده بود افغانستان را ترک کنند، اما آنان هنوز در آنجا مانده بودند.»
به گفته این منبع، خانههای مرتبط با اعضای تحریک طالبان پاکستان در ارگون پکتیکا، نوی اده و لمن در ولسوالی برمل، ولسوالی گومل، بوریخیل و کمپ گلان در ولسوالی گربز خوست، سالاروی میدان وردک و همچنین در غزنی، کنر، هلمند و شماری از مناطق دیگر بازرسی شدهاند.
منابع میگویند نیروهای طالبان همچنین شماری از شهروندان افغان را به ظن «ارتباط و همکاری با جنگجویان تحریک طالبان پاکستان» بازداشت کردهاند.
دو منبع در قندهار و ارزگان به تلویزیون نیمروز گفتند برخی خانهها در عینو مینه، ولسوالیهای میوند و پنجوایی و شهر قندهار نیز بازرسی شدهاند.
به گفته منابع، خانه برخی از طالبان افغان که در تشکیلات تحریک طالبان پاکستان برای جنگ به مناطق مختلف خیبر پختونخوا میرفتند نیز مورد بازرسی قرار گرفته و شماری از افراد در این مناطق بازداشت شدهاند.
در مسیر قندهار ـ ارزگان نیز، به گفته منابع، برخی مغازههای کنار جاده و محلهای جمعآوری کمک مالی برای خانوادههای بیجاشده از مناطق قبایلی خیبر پختونخوا بسته شدهاند.
منابع گفتهاند خانه افراد مرتبط با تحریک طالبان پاکستان در مناطق کیسی، البک، شاهولی، سوزنیان، چنار، کاریزگی و چنارتو در این مسیر بازرسی نشده است.
پشت فشارهای تازه طالبان چیست؟
افزایش فشار طالبان بر تحریک طالبان پاکستان در حالی گزارش میشود که پاکستان مدتهاست از کابل میخواهد علیه این گروه اقدام عملی انجام دهد.
از سوی دیگر، طالبان پاکستان را به حمایت از گروههای مخالف خود در داخل افغانستان متهم کردهاند؛ در حالی که اسلامآباد نیز بارها طالبان را متهم کرده است که به تحریک طالبان پاکستان اجازه فعالیت از خاک افغانستان میدهند.
طالبان این اتهام را رد کرده و گفتهاند مسئله تحریک طالبان پاکستان یک موضوع داخلی پاکستان است. طالبان همچنین مدعی شدهاند که به هیچ فرد یا گروهی اجازه نمیدهند از خاک افغانستان علیه کشور دیگری استفاده کند.
یک منبع ارشد در حکومت پاکستان که نخواست نامش فاش شود، درباره اقدامات اخیر طالبان به تلویزیون نیمروز گفت: «طالبان افغان این گزارشها را به پاکستان ارائه کرده، اما ما باید ببینیم که آیا این واقعاً یک اقدام جدی است یا خیر.»
این مقام پاکستانی افزود: «در گذشته، نتیجه همه اقدامات مشابهی که ادعا شده بود، فقط ظاهری و کوتاهمدت بود.»
این اظهارات نشان میدهد که اسلامآباد اکنون نه تنها بازداشتها، بلکه نتیجه عملی آنها را نیز زیر نظر دارد و میخواهد ببیند آیا این اقدامات واقعاً توان عملیاتی تحریک طالبان پاکستان را کاهش میدهد یا صرفاً اقدامی موقت برای کاهش فشارهای پاکستان است.
در سوی دیگر، یک مسئول بخش رسانهای تحریک طالبان پاکستان درباره بازداشت اعضای این گروه در افغانستان گفت: «دلیل تیتیپی در برابر طالبان افغانستان ساده است. امیر قندهار نماینده حدود چهل میلیون افغان است، در حالی که تیتیپی در کشوری با حدود ۲۷۰ میلیون نفر جمعیت، مدعی برخورداری از حلقه نفوذ و حمایت خود است.»
مفتی نور ولی کجاست؟
اقدامات اخیر طالبان علیه تحریک طالبان پاکستان همزمان با انتشار ویدیویی جدید از مفتی نور ولی، رهبر این گروه، صورت گرفته است.
در یکی از ویدیوهای تازه که گفته میشود در ولسوالی کرمه ضبط شده، نور ولی هنگام گفتوگو با کارگران یک شرکت استخراج سنگ دیده میشود. در ویدیوی دیگری نیز، به گفته منابع، او از طریق یک پهپاد عملیات یک حمله را هدایت میکند.
مقامهای پاکستانی بارها ادعا کردهاند که رهبر تحریک طالبان پاکستان در یک منطقه امن در افغانستان و تحت حمایت طالبان زندگی میکند.
اما پس از حمله ادعایی به موتر مفتی نور ولی در کابل در اکتبر ۲۰۲۵، این دومین بار است که او در ویدیویی در مناطق قبایلی خیبر پختونخوا ظاهر میشود.
نور ولی پیشتر نیز در ۱۶ اکتبر ۲۰۲۵ در یک ویدیوی هشتدقیقهای گزارش حمله به خود را رد کرده و گفته بود در ولسوالی خیبر زندگی میکند.
انتشار ویدیوهای تازه از حضور او در مناطق قبایلی در حالی صورت گرفته که فشار طالبان بر مراکز و افراد مرتبط با گروه او در افغانستان افزایش یافته است.
منابع همچنین به تلویزیون نیمروز گفتند از چند روز پیش امکان برقراری تماس با حافظ گل بهادر، رهبر یکی دیگر از گروههای طالبان پاکستانی، وجود ندارد. درباره وضعیت او جزئیات بیشتری منتشر نشده است.
طالبان افغانستان تاکنون بهطور رسمی درباره بازداشت فرماندهان و جنگجویان تحریک طالبان پاکستان اظهار نظر نکردهاند. مقامهای امنیتی پاکستان نیز تاکنون این گزارشها را بهطور رسمی تأیید نکردهاند.
زاویه اختصاصی نیمروز
اگر بازداشتهای گزارششده تأیید شود، این اقدام میتواند نشانه تغییر مهمی در نحوه برخورد طالبان با تحریک طالبان پاکستان باشد؛ گروهی که طالبان تاکنون از آن فاصله سیاسی گرفته و مسئولیت فعالیتهایش را متوجه پاکستان دانستهاند.
با این حال، تعداد بازداشتشدگان بهتنهایی معیار کافی برای سنجش این تغییر نیست. پرسش اصلی این است که آیا طالبان واقعاً محدودیتهای پایدار بر فعالیت تحریک طالبان پاکستان اعمال خواهند کرد یا این فشارها صرفاً واکنشی موقت به افزایش فشار اسلامآباد است.
تحلیل پایانی
اهمیت این تحولات فراتر از بازداشت حدود ۲۰ نفر است. اگر طالبان بهطور پایدار فعالیت فرماندهان و نیروهای تحریک طالبان پاکستان را در افغانستان محدود کنند، یکی از مهمترین منابع تنش میان کابل و اسلامآباد میتواند وارد مرحله تازهای شود.
اما اگر این اقدامات کوتاهمدت باشد و فعالیت این گروه دوباره در افغانستان از سر گرفته شود، پاکستان احتمالاً همچنان طالبان را به پناهدادن به تحریک طالبان پاکستان متهم خواهد کرد.
در نهایت، آزمون واقعی طالبان نه در اعلام بازداشتها، بلکه در توانایی آنها برای جلوگیری از استفاده سازمانیافته از خاک افغانستان علیه پاکستان خواهد بود. همین موضوع میتواند آینده روابط امنیتی کابل و اسلامآباد را تعیین کند.
