ایالات متحده، دانمارک و گرینلند بر سر توافقی برای تقویت نقش امنیتی آمریکا در گرینلند به توافق رسیدهاند؛ توافقی که پس از ماهها تنش دیپلماتیک بر سر خواست دونالد ترامپ برای افزایش کنترل واشنگتن بر این قلمرو قطبی حاصل شده است.
دونالد ترامپ اعلام کرده است که این توافق به ایالات متحده «کنترل دائمی بر امنیت» گرینلند و دیگر نیازهای مرتبط با آن میدهد. او همچنین گفته است واشنگتن برای تأمین و حفظ امنیت گرینلند و آمریکا، اختیار انجام اقدامات لازم را خواهد داشت.
بر اساس گزارش رویترز، این توافق دسترسی، استقرار و حق پرواز دائمی نیروهای آمریکایی در گرینلند را تقویت میکند و همچنین محدودیتهایی برای ایجاد پایگاه یا حضور نظامی کشورهای رقیب آمریکا و برخی سرمایهگذاریهای حساس در این قلمرو در نظر میگیرد.
با این حال، متن کامل توافق هنوز بهطور عمومی منتشر نشده و جزئیات دقیق دامنه اختیارات آمریکا و نحوه اجرای برخی مفاد آن روشن نیست.
نخستوزیر دانمارک نیز گفته است این توافق میتواند امنیت منطقه قطب شمال و اقیانوس اطلس شمالی را تقویت کند، اما درباره جزئیات ادعای ترامپ درباره «کنترل دائمی» توضیحات کاملی ارائه نکرده است.
گرینلند یک قلمرو خودگردان پادشاهی دانمارک است و از نظر جغرافیایی و نظامی موقعیتی راهبردی در قطب شمال دارد. موقعیت این جزیره در میان آمریکای شمالی، اروپا و مسیرهای قطبی، آن را به نقطهای مهم برای نظارت نظامی، دفاع موشکی و فعالیتهای دریایی تبدیل کرده است.
ترامپ از زمان بازگشت به کاخ سفید بارها گفته بود که کنترل گرینلند برای امنیت ملی آمریکا اهمیت دارد. او پیشتر حتی احتمال استفاده از فشار اقتصادی یا نظامی برای دستیابی به این هدف را مطرح کرده بود؛ موضعی که با واکنش شدید دانمارک و نگرانی در اروپا روبهرو شد.
اکنون توافق جدید، دستکم در سطح اعلامشده، مسیر اختلاف را از بحث درباره تصاحب یا خرید گرینلند به سمت افزایش حضور و اختیارات امنیتی آمریکا در این قلمرو تغییر داده است.
رویترز گزارش داده است که این توافق همچنین برای جلوگیری از ایجاد پایگاه یا حضور نظامی رقبای آمریکا در گرینلند و محدود کردن برخی سرمایهگذاریهای حساس کشورهای خارج از پیمان آتلانتیک شمالی در نظر گرفته شده است.
از سوی دیگر، مسئله حاکمیت و آینده سیاسی گرینلند همچنان جدا از موضوع همکاری امنیتی باقی میماند. گرینلند دارای دولت خودگردان است و در سالهای اخیر جریانهای سیاسی طرفدار استقلال این قلمرو نیز بر افزایش اختیار مردم گرینلند در تعیین آینده خود تأکید کردهاند.
در نتیجه، توافق جدید لزوماً به معنای انتقال حاکمیت گرینلند از دانمارک به آمریکا نیست؛ آنچه تاکنون اعلام شده، افزایش و دائمیشدن نقش امنیتی و نظامی واشنگتن در این قلمرو است.
این توافق همچنین نشان میدهد رقابت امنیتی در قطب شمال برای آمریکا و متحدانش اهمیت بیشتری پیدا کرده است؛ منطقهای که هم به دلیل موقعیت نظامی و مسیرهای دریایی و هم به دلیل منابع طبیعی و نزدیکی به روسیه، در سالهای اخیر به یکی از کانونهای مهم رقابت قدرتهای بزرگ تبدیل شده است.














