طالبان می‌گوید در یک سال گذشته بیش از ۹۹ هزار بیمار مبتلا به سرطان در مراکز صحی دولتی افغانستان خدمات دریافت کرده‌اند؛ آماری که بار دیگر ابعاد سنگین بیماری سرطان و محدودیت دسترسی به درمان تخصصی در این کشور را برجسته کرده است.
ذبیح‌الله مجاهد، سخن‌گوی طالبان، امروز، چهارشنبه ۱۸ سنبله، در یک نشست خبری در کابل گفت این رقم مربوط به بیمارانی است که در مراکز صحی دولتی ثبت شده و خدمات درمانی دریافت کرده‌اند.
به گفته مجاهد، در سال ۱۴۴۷ قمری، از ۶ سرطان ۱۴۰۴ تا ۲۶ جوزای ۱۴۰۵ خورشیدی، بیش از ۹۹ هزار بیمار مبتلا به سرطان خدمات صحی دریافت کرده‌اند.
او همچنین گفت که یک شفاخانه ۲۰۰ بستر برای تشخیص و درمان بیماری‌های سرطانی در کابل آغاز به فعالیت کرده است.
مقایسه این رقم با آمارهای منتشرشده در دوره جمهوری اسلامی افغانستان، پرسش‌هایی درباره افزایش موارد ثبت‌شده و دسترسی بیماران به خدمات درمانی ایجاد می‌کند. وزارت صحت عامه در گزارش‌های سالانه خود تا سال ۲۰۲۰ گفته بود که سالانه حدود ۲۰ هزار مورد ابتلا به سرطان در افغانستان ثبت می‌شود و حدود ۱۵ هزار بیمار نیز در فاصله شش ماه تا یک سال جان خود را از دست می‌دهند.
با این حال، رقم ۹۹ هزار نفر اعلام‌شده از سوی طالبان لزوماً به معنای ابتلای ۹۹ هزار نفر در همان سال نیست؛ زیرا مجاهد تصریح کرده که این آمار تعداد بیمارانی است که در مراکز صحی دولتی ثبت شده و خدمات دریافت کرده‌اند. بنابراین ممکن است این رقم شامل بیماران مراجعه‌کننده، پیگیری‌های درمانی یا موارد ثبت‌شده در نظام صحی باشد و برای مقایسه مستقیم با آمار سالانه ابتلا، به توضیح روش آماری و داده‌های تفصیلی نیاز است.
مشکل اصلی تنها شمار بیماران نیست. افغانستان همچنان با کمبود شدید مراکز تخصصی تشخیص و درمان سرطان روبه‌رو است و خدمات تخصصی عمدتاً در کابل متمرکز مانده است. در ولایت‌ها نیز، بر اساس اطلاعات ارائه‌شده، مرکز تخصصی مستقلی برای تشخیص و درمان سرطان وجود ندارد.
پیش از بسته‌شدن گذرگاه‌های مرزی در پی درگیری‌های طالبان و پاکستان، شماری از بیماران سرطانی برای درمان به پاکستان، به‌ویژه پیشاور و کراچی، مراجعه می‌کردند. محدودشدن رفت‌وآمد از مرزها، این مسیر درمانی را برای بسیاری از بیماران دشوارتر کرده است و اکنون تنها بیمارانی که توان مالی بیشتری دارند، در مواردی برای درمان به هند و ایران منتقل می‌شوند.
برای خانواده‌های افغان، سرطان تنها یک مسئله پزشکی نیست؛ هزینه‌های سنگین درمان، نبود امکانات تخصصی در ولایت‌ها و دشواری دسترسی به درمان در خارج از کشور، این بیماری را به یک بحران اقتصادی و اجتماعی نیز تبدیل کرده است. اگر رقم اعلام‌شده طالبان نشان‌دهنده حجم مراجعه بیماران به مراکز دولتی باشد، نیاز افغانستان به گسترش خدمات تخصصی سرطان بسیار فراتر از افزایش ظرفیت یک شفاخانه در کابل است.
افزایش ظرفیت درمان در پایتخت می‌تواند گامی مثبت باشد، اما بدون ایجاد مراکز تشخیص و درمان در ولایت‌ها، تأمین دارو و تجهیزات، تربیت پزشکان متخصص و فراهم‌کردن مسیرهای مطمئن برای بیمارانی که نیازمند درمان خارج از کشور هستند، بخش بزرگی از بیماران همچنان با مانع دسترسی به درمان روبه‌رو خواهند بود.
