دو جنبش اعتراضی زنان افغانستان در ایران، همزمان با پنجمین سالروز سقوط جمهوری و بازگشت طالبان به قدرت، با انتشار قطعنامهای خواستار افزایش فشار جامعه جهانی بر این گروه و جلوگیری از عادیسازی روابط با طالبان شدند.
این قطعنامه روز ۱۵ اگست ۲۰۲۶ در تهران از سوی «جنبش صدای زنان افغانستان» و «جنبش خودجوش زنان معترض افغانستان» منتشر شده است.
در این قطعنامه، طالبان گروهی «غاصب» و فاقد مشروعیت مردمی و بینالمللی خوانده شده و هرگونه تلاش برای عادیسازی روابط، سفیدنمایی یا اعطای کرسیهای دیپلماتیک به این گروه محکوم شده است.
جنبشهای اعتراضی در این بیانیه گفتهاند که تعامل با طالبان نباید به معنای پذیرش حاکمیت این گروه یا نادیده گرفتن وضعیت حقوق بشر در افغانستان باشد.
در بخش دیگری از قطعنامه، این جنبشها خواستار بهرسمیتشناختن «آپارتاید جنسیتی» در افغانستان به عنوان یک چارچوب حقوقی برای رسیدگی به محدودیتهای اعمالشده علیه زنان و دختران شدهاند.
آنان محرومیت سیستماتیک زنان از آموزش، اشتغال و حضور در عرصه عمومی را از موارد جدی نقض حقوق بشر دانسته و از سازمان ملل متحد و نهادهای حقوق بشری خواستهاند پرونده رهبران طالبان را در مراجع بینالمللی پیگیری کنند.
در بخش مربوط به مهاجران نیز، جنبشهای اعتراضی افغانستان خواستار حمایت از میلیونها مهاجر و پناهجوی افغان شدهاند.
آنان از کشورهای میزبان، بهویژه جمهوری اسلامی ایران، و نهادهای بینالمللی خواستهاند از آنچه «ابزارسازی سیاسی پناهجویان» خواندهاند خودداری کنند و حقوق قانونی، کرامت انسانی و امنیت مهاجران افغان را تضمین کنند.
در این قطعنامه آمده است که پنج سال حاکمیت طالبان نتوانسته اراده مردم افغانستان برای آزادی و عدالت را از میان ببرد.
برگزارکنندگان تأکید کردهاند که این بیانیه صرفاً یک یادبود برای پنجمین سال سقوط جمهوری نیست، بلکه آن را «تجدید پیمان برای مبارزه مستمر» تا پایان حاکمیت طالبان و ایجاد حکومتی مبتنی بر آرای آزاد مردم، عدالت اجتماعی و برابری شهروندان دانستهاند.
این مواضع در حالی اعلام شده است که با گذشت پنج سال از بازگشت طالبان به قدرت، اختلاف میان این گروه و بخشهایی از جامعه مدنی و جریانهای مخالف آن همچنان ادامه دارد و وضعیت حقوق زنان، نحوه تعامل جامعه جهانی با طالبان و وضعیت مهاجران افغان از مهمترین محورهای این اختلافها است.
