آکادمی گنکور فرانسه رمان «این بود یا مرگ» نوشته تلیسون اورلین، نویسنده کانادایی، را پس از جنجال های مربوط به استفاده احتمالی از هوش مصنوعی و اتهام سرقت ادبی از فهرست نامزدان این جایزه معتبر ادبی حذف کرد.
این رمان پیشتر در میان ۱۶ نامزد اولیه جایزه گنکور قرار داشت. آکادمی روز جمعه، سوم میزان، اعلام کرد که پس از بررسی گزارش های منتشرشده درباره کتاب و برای حفظ اعتبار جایزه، نام آن را از فهرست کنار گذاشته است.
جنجال نخست درباره ادعای استفاده از هوش مصنوعی شکل گرفت. گروهی با عنوان «کلودت را افشا کن» مدعی شد که بررسی بخش هایی از رمان با نرم افزار پنگرام، نشانه هایی از تولید متن با هوش مصنوعی را نشان می دهد. اورلین این ادعا را رد کرده و گفته است نخستین نسخه رمان را در سال ۲۰۱۹ نوشته؛ زمانی که ابزارهای تولید متن با هوش مصنوعی هنوز به شکل امروزی در دسترس عموم نبودند.
چند روز بعد، رسانه های کانادایی گزارش هایی درباره شباهت برخی نوشته های قدیمی اورلین با آثار منتشرشده دیگران منتشر کردند. روزنامه لوموند و رادیو کانادا نمونه هایی از ستون ها و مقاله های او در سال های ۲۰۱۲ و ۲۰۱۳ را بررسی و مواردی از شباهت یا بازتولید بخش هایی از نوشته های دیگران را مطرح کرده اند.
در همین حال، بی بی سی تاکید کرده است که ابزارهای تشخیص متن تولیدشده با هوش مصنوعی به تنهایی نتیجه قطعی ارائه نمی کنند. این سامانه ها بر اساس الگوهای زبانی و آماری فعالیت می کنند و ممکن است در تشخیص متن انسانی یا متن تولیدشده با هوش مصنوعی دچار خطا شوند.
آکادمی گنکور اعلام کرده است که تصمیم خود را تنها بر اساس یک آزمایش یا یک گزارش نگرفته و چند بررسی مستقل از سوی پژوهشگران و روزنامه نگاران را در نظر گرفته است. به گفته آکادمی، این بررسی ها به نتایج مشابهی رسیده اند.
حذف «این بود یا مرگ» ضربه مهمی به حضور اورلین در یکی از مهم ترین رویدادهای ادبی فرانسه محسوب می شود. این رمان پیش از آغاز جنجال ها جایزه «رمان فناک» را دریافت کرده بود و ناشر کانادایی آن نیز اعلام کرده است که کتاب پرفروش ترین اثر این انتشارات در ۶۰ سال گذشته بوده و قرار است به حدود ۲۰ زبان ترجمه شود.
اورلین که در سال ۱۹۸۸ در گونایو هائیتی متولد شده، پس از زلزله سال ۲۰۱۰ این کشور را ترک کرد و سرانجام در کانادا ساکن شد. او از نوجوانی شعر می نوشت و در ۱۹ سالگی برای نخستین مجموعه شعر خود جایزه گرفت. بر اساس گزارش لوموند، برخلاف معرفی او به عنوان نویسنده ای که با نخستین رمان خود مطرح شده، اورلین پیش از این نیز دو رمان منتشر کرده بود و یکی از آنها در سال ۲۰۲۴ در هائیتی برنده یک جایزه ادبی شد.
«این بود یا مرگ» داستان آموزگاری اهل هائیتی را روایت می کند که از خشونت در کشورش می گریزد و پس از سفری دشوار به کانادا می رسد.
اورلین پس از تصمیم گنکور اعلام کرده است که در حال حاضر نمی خواهد درباره اتهام ها صحبت کند و ترجیح می دهد بر سلامت جسمی و روانی خود تمرکز کند.
با وجود حذف از فهرست گنکور، رمان او همچنان در میان نامزدان چند جایزه مهم ادبی دیگر فرانسه، از جمله رنودو، فمینا و مدیسیس، قرار دارد.
