شمار افراد ۱۰۰ ساله و بالاتر در جاپان برای نخستینبار از مرز ۱۰۰ هزار نفر عبور کرده است؛ رکوردی که در کنار کاهش شدید زاد و ولد، ابعاد تازهای از بحران جمعیتی این کشور را نشان میدهد.
وزارت بهداشت جاپان روز سهشنبه اعلام کرد که شمار افراد صدساله و بالاتر به ۱۰۷ هزار و ۶۷۷ نفر رسیده است. حدود ۸۸ درصد این افراد زن هستند.
بر اساس همین آمار، کیشیموتو فویو، ۱۱۴ ساله، مسنترین زن جاپان و کاتو هیکارو، ۱۱۲ ساله، مسنترین مرد این کشور معرفی شدهاند.
وزیر بهداشت جاپان از افزایش شمار افرادی که عمر طولانی، سالم و فعال دارند ابراز خرسندی کرده، اما همزمان هشدار داده است که افزایش جمعیت سالمند، تأمین پایدار خدمات دولتی را دشوارتر میکند.
رشد جمعیت سالمندان در جاپان در حالی رخ میدهد که این کشور با کاهش نیروی کار و شمار مالیاتدهندگان روبهرو است. در نتیجه، هزینه و فشار بر نظام خدمات عمومی برای حمایت از سالمندان و بازنشستگان افزایش مییابد.
مقایسه تاریخی، سرعت این تغییر جمعیتی را نشان میدهد. هنگامی که جاپان در سال ۱۹۶۳ ثبت آمار افراد صدساله را آغاز کرد، تنها ۱۵۳ نفر در این گروه سنی قرار داشتند. این رقم در سال ۱۹۸۱ به هزار نفر و در سال ۱۹۹۸ به ۱۰ هزار نفر رسید و اکنون از ۱۰۰ هزار نفر گذشته است.
کارشناسان، تغذیه مناسب و زندگی فعال را از عوامل مؤثر بر طول عمر در جاپان میدانند. ماهی، سبزیجات و برنج بخش مهمی از الگوی غذایی رایج در این کشور است و بسیاری از سالمندان نیز با پیادهروی، استفاده از ترانسپورت عمومی، دوچرخهسواری و فعالیتهای بدنی، سبک زندگی فعالی دارند.
اما افزایش طول عمر تنها نیمی از داستان جمعیتی جاپان است. همزمان با بیشتر شدن شمار سالمندان، تعداد تولدها کاهش یافته است. نرخ باروری در سال گذشته به ۱.۱۴ فرزند برای هر زن رسید؛ رقمی که فاصله زیادی با سطح حدود ۲.۱ فرزند، یعنی سطح مورد نیاز برای حفظ جمعیت در بلندمدت بدون مهاجرت، دارد.
برآوردها نشان میدهد جمعیت جاپان تا سال ۲۰۷۰ ممکن است به حدود ۸۷ میلیون نفر کاهش یابد. افراد ۶۵ ساله و بالاتر اکنون نزدیک به ۳۰ درصد جمعیت کشور را تشکیل میدهند و انتظار میرود این سهم تا سال ۲۰۷۰ به حدود ۴۰ درصد برسد.
حکومت جاپان این روند را یک «بحران حیاتی» توصیف کرده است. کمکهای مالی و برنامههای تشویقی برای افزایش فرزندآوری تاکنون نتوانستهاند روند کاهش زاد و ولد را متوقف کنند.
مهاجرت در سالهای اخیر تا حدی افزایش یافته، اما اتباع خارجی هنوز تنها حدود سه درصد جمعیت جاپان را تشکیل میدهند و همزمان مخالفت با پذیرش مهاجران بیشتر نیز افزایش یافته است.
بنابراین، رکورد ۱۰۷ هزار و ۶۷۷ صدساله را نمیتوان تنها نشانهای از موفقیت جاپان در افزایش طول عمر دانست. این آمار همزمان هشداری درباره آینده اقتصادی و اجتماعی کشوری است که مردم آن بیشتر عمر میکنند، اما نسلهای جوانتر کوچکتر میشوند. چالش اصلی جاپان اکنون این است که چگونه میان افزایش طول عمر، تأمین نیروی کار، حفظ خدمات عمومی و تشویق خانوادهها به فرزندآوری تعادل ایجاد کند.
این آمار در آستانه روز ملی «احترام به سالمندان» منتشر شده است؛ روزی که حکومت جاپان در آن از افرادی که به ۱۰۰ سالگی میرسند با نامه تبریک و جام سنتی ساکه تجلیل میکند.
