بیستوپنجمین سالگرد کشتهشدن ماریا گراتزیا کوتولی، خبرنگار ایتالیایی روزنامه کوریره دلا سرا، روز پنجشنبه، ۱۹ نوامبر، در شهر کاتانیای ایتالیا گرامی داشته شد. در مراسمی در ساختمان شهرداری این شهر، لوح یادبودی به پاس فعالیتهای حرفهای و روزنامهنگاری او نصب شد.
روی این لوح نوشته شده است: «به یاد ماریا گراتزیا کوتولی؛ صدای شجاع روزنامهنگاری آزاد در خدمت حقیقت. کاتانیا تلاشهای او را فراموش نمیکند.»
کوتولی در ۱۹ نوامبر ۲۰۰۱، زمانی که برای پوشش تحولات افغانستان پس از حمله نظامی امریکا و عقبنشینی طالبان به این کشور سفر کرده بود، همراه با سه خبرنگار دیگر در مسیر جلالآباد به کابل کشته شد. خولیو فوئنتس، خبرنگار اسپانیایی روزنامه الموندو، هری برتون، تصویربردار استرالیایی خبرگزاری رویترز و عزیزالله حیدری، عکاس افغان رویترز، دیگر قربانیان این حمله بودند.
بر اساس گزارش کمیته حفاظت از خبرنگاران، افراد مسلح در نزدیکی سروبی کاروان حامل خبرنگاران را متوقف کردند، چهار خبرنگار را از موترهایشان بیرون کشیدند و به قتل رساندند. راننده و ترجمانی که از حمله جان سالم به در بردند، بعدتر جزئیات رویداد را در اختیار رسانهها گذاشتند و اجساد قربانیان روز بعد در جلالآباد شناسایی شد.
سرجیو ماتارلا، رئیسجمهور ایتالیا، نیز در پیامی به مناسبت این سالگرد، از فعالیتهای کوتولی یاد کرد و گفت او برای روایت عقبنشینی طالبان و پیامدهای حمله نظامی امریکا در افغانستان حضور داشت. ماتارلا به توجه ویژه این خبرنگار به وضعیت زنان، رنج کودکان، فقر و امیدهای مردم افغانستان اشاره کرد و گفت آخرین گزارش او درباره آثار احتمالی گاز اعصاب در یک پایگاه متروکه گروههای القاعده، در همان روز کشتهشدنش در روزنامه کوریره دلا سرا منتشر شده بود.
رئیسجمهور ایتالیا در این پیام، خبرنگاران حاضر در مناطق جنگی را شاهدان حقیقت توصیف کرد و بر نقش آزادی رسانهها در دفاع از حقوق و کرامت انسانها تأکید کرد.
پرونده قتل این چهار خبرنگار در افغانستان و ایتالیا پیگیری شد. در سال ۲۰۰۴، رضاخان در دادگاهی در کابل به اتهام مشارکت در قتل خبرنگاران به اعدام محکوم شد. او در جریان پرونده گفته بود گروه مهاجمان به دستور یک فرمانده طالبان عمل کرده است؛ با این حال، گزارشهای آن زمان درباره جزئیات و انگیزه حمله پرسشهایی را مطرح کرده بودند و سازمان گزارشگران بدون مرز خواستار شفافیت بیشتر در روند تحقیق و محاکمه شده بود.
در پرونده جداگانهای در ایتالیا، دادگاه رم در نوامبر ۲۰۱۷ دو شهروند افغان به نامهای مامور و زرجان را به اتهام قتل کوتولی و سرقت اموال او به ۲۴ سال زندان محکوم کرد. دادگاه تجدیدنظر در نوامبر ۲۰۱۸ این حکم را تأیید کرد. خبرگزاری انسا گزارش داده بود که این دو نفر پیشتر در افغانستان نیز به زندان محکوم شده بودند.
بیستوپنج سال پس از این رویداد، یادبود کوتولی در کاتانیا بار دیگر توجهها را به خطرهایی جلب کرده است که خبرنگاران هنگام پوشش جنگ و بحران با آن روبهرو هستند؛ خطری که در افغانستان، در جریان سالهای جنگ، جان خبرنگاران افغان و خارجی بسیاری را گرفت.
